Viêm đường tiết niệu : Triệu chứng & Cách điều trị

Viêm đường tiết niệu là bệnh gì?

Viêm đường tiết niệu là một dạng bệnh nhiễm trùng trên đường tiết niệu, thường do vi khuẩn gây ra nhưng đôi khi nấm hoặc virus cũng có thể là thủ phạm gây bệnh.

Viêm đường tiết niệu hay nhiễm trùng đường tiết niệu (urinary tract infection – UTI) là một trong những bệnh nhiễm trùng phổ biến nhất ở người.

Vị trí nhiễm trùng có thể nằm ở bất cứ nơi đâu thuộc đường tiết niệu bao gồm:

  • Thận
  • Niệu quản
  • Bàng quang
  • Niệu đạo

Phần lớn các trường hợp viêm đường tiết niệu thường chỉ liên quan đến phần dưới của đường tiết niệu bao gồm niệu đạo và bàng quang.

Ít khi nhiễm trùng xuất hiện trên phần trên của đường tiết niệu như thận hoặc niệu quản, nhưng nếu có tình trạng của người bênh thường là nghiêm trọng hơn.

Triệu chứng viêm đường tiết niệu

Các triệu chứng phụ thuộc vào phần nào trong đường tiết niệu đang bị viêm nhiễm.

Nếu nhiễm trùng xuất hiện trên vùng dưới của đường tiết niệu bao gồm niệu đạo và bàng quang, các triệu chứng thường là:

  • Đau rát khi đi tiểu
  • Đi tiểu nhiều nhưng lượng nước tiểu thải ra mỗi lần lại ít hơn bình thường
  • Mót tiểu gấp hơn và khó kiềm chế
  • Đi tiểu ra máu
  • Nước tiểu có màu vàng đậm hoặc màu nâu
  • Nước tiểu có mùi khai nặng
  • Đau vùng chậu ở phụ nữ
  • Đau trực tràng ở nam giới

Nếu vị trí nhiễm trùng nằm trên thận hoặc niệu quản mà có ảnh hưởng đến thận thì thuộc dạng viêm đường tiết niệu nguy hiểm. Vi khuẩn có thể đi từ thận vào trong máu gây ra nhiễm trùng máu và bệnh nhân có thể tử vong nếu không được điều trị kịp thời.

Các triệu chứng của viêm đường tiết niệu ở phần trên đường tiết niệu bao gồm:

  • Xuất hiện các cơn đau ở phần lưng phía trên hoặc hai bên.
  • Cảm giác ớn lạnh
  • Sốt
  • Buồn nôn
  • Nôn mửa

Viêm đường tiết niệu cũng có triệu chứng khác nhau theo giới tính người bệnh, nhưng không đáng kể.

Viêm đường tiết niệu ở nữ giới thường gây đau ở vùng chậu, trong khi viêm đường tiết niệu ở nam giới lại gây đau ở trực tràng. Các triệu chứng khác là giống nhau.

Điều trị viêm đường tiết niệu

Điều trị bệnh viêm đường tiết niệu cần căn cứ vào nguyên nhân gây bệnh. Các bác sĩ sử dụng các xét nghiệm để tìm xem vi khuẩn, nấm hay virus là nguyên nhân gây bệnh và chủng loại của chúng là gì

Trong đa số các trường hợp, viêm đường tiết niệu là do vi khuẩn và việc điều trị cần sử dụng thuốc kháng sinh.

Trong các trường hợp số ít còn lại. Nếu viêm đường tiết niệu là do virus, người bệnh cần sử dụng các loại thuốc kháng virus để điều trị. Nếu nguyên nhân là do nấm, các bác sĩ có thể kê đơn thuốc bao gồm các loại thuốc kháng nấm.

Thuốc kháng sinh

Sử dụng các loại thuốc kháng sinh điều trị viêm đường tiết niệu cần dựa vào vị trí nơi nhiễm trùng xuất hiện.

Nếu nhiễm trùng xuất hiện trên phần tiết niệu phía dưới bao gồm niệu đạo và bàng quang, người bệnh có thể sử dụng thuốc kháng sinh qua đường uống.

Nếu nhiễm trùng xuất hiện ở phần trên của đường tiết niệu bao gồm thận và niệu quản, bệnh nhân cần sử dụng thuốc kháng sinh bằng biện pháp tiêm truyền tĩnh mạch.

Các bác sĩ có thể kê đơn thuốc với các loại kháng sinh chung. Nếu nó không có hiệu quả trong việc chống lại nhiễm trùng, họ có thể thay đổi hoặc kết hợp nhiều loại thuốc kháng sinh. Việc sử dụng mẫu thử nước tiểu để thử nghiệm thuốc kháng sinh phù hợp cũng cần thiết trong một số những trường hợp nhất định.

Điều trị viêm đường tiết niệu tại nhà

Không có biện pháp tại nhà nào hiệu quả trong điều trị bệnh viêm đường tiết niệu. Tuy nhiên có một số việc mà bạn có thể làm để hỗ trợ đẩy nhanh quá trình điều trị. Bao gồm:

  • Uống nhiều nước
  • Không nhịn tiểu
  • Sử dụng các loại lợi khuẩn probiotic
  • Ăn tỏi
  • Bổ sung vitamin C bằng cách ăn hoa quả hoặc dùng thuốc bổ sung
  • Ăn quả việt quất khô (không uống nước ngâm việt quất)

Điều gì xảy ra nếu bạn không điều trị viêm đường tiết niệu?

Điều trị viêm đường tiết niệu là cực kỳ cần thiết và càng sớm càng tốt. Nếu bệnh không được điều trị, các vết nhiễm trùng sẽ càng nghiêm trọng và lan rộng hơn.

Viêm đường tiết niệu ở phần dưới dễ chữa và ít nguy hiểm hơn viêm đường tiết niệu ở phần trên. Khi nhiễm trùng lan hoặc ảnh hưởng đến thận, bệnh nhân có thể đối diện với các biến chứng nghiêm trọng thậm chí gây tử vong.

Nếu bạn nghi ngờ mình bị viêm đường tiết niệu, hãy đi khám bác sĩ càng sớm càng tốt. Một cuộc kiểm tra đơn giản với các triệu chứng của bạn kèm theo xét nghiệm nước tiểu có thể dễ dàng chuẩn đoán xem bạn có đang bị bệnh hay không.

Chuẩn đoán viêm đường tiết niệu

Để xác định xem bạn có hay không bị viêm đường tiết niệu. Ngoài các triệu chứng do bạn cung cấp, các bác sĩ sẽ cần thực hiện xét nghiệm nước tiểu để có căn cứ đưa ra chuẩn đoán cuối cùng.

Mẫu nước tiểu dùng thử nghiệm phải là nước tiểu nằm giữa giai đoạn đi tiểu chứ không phải là nước tiểu đầu tiên mà bạn thải ra. Điều này sẽ giúp cung cấp kết quả xét nghiệm chính xác hơn.

Mẫu nước tiểu sẽ được dùng để đo đếm lượng hồng cầu bên trong, soi bằng kính hiển vi hoặc áp dụng các công nghệ khác để kiểm tra xem có hay không sự xuất hiện của vi khuẩn và nấm. Điều này trợ giúp rất lớn trong xác định nguyên nhân gây bệnh và phương hướng điều trị trong tương lai.

Nếu vi khuẩn và nấm không tồn tại trong nước tiểu, các bác sĩ có thể dùng các thử nghiệm khác để xác định xem có sự xuất hiện của virus hay không. Viêm đường tiết niệu do virus là tương đối hiếm gặp, thường xuất hiện ở những người đã từng được cấy ghép nội tạng hoặc đang có hệ thống miễn dịch bị suy giảm.

Chuẩn đoán theo vùng nhiễm trùng

Nếu các bác sĩ nghi ngờ bạn bị viêm đường tiết niệu thuộc phần trên bao gồm thận và niệu quản. Bạn có thể phải thực hiện xét nghiệm máu và nuôi cấy máu. Việc nuôi cấy máu là để xác định xem liệu có khả năng vi khuẩn truyền sang máu hay không.

Chuẩn đoán tái phát viêm đường tiết niệu

Nếu bạn bị tái phát viêm đường tiết niệu, các bác sĩ có thể cần kiểm tra xem có hay không dị tật hoặc tắc nghẽn trong đường tiết niệu. Các xét nghiệm phục vụ mục đích này thường bao gồm:

  • Siêu âm bụng
  • Pyelogram tĩnh mạch (IVP): tiêm một loại thuốc rồi sau đó chụp X-quang để có ảnh chụp rõ nét hơn
  • Chụp CT cắt lớp để có hình ảnh chi tiết hơn về niệu đạo

Nguyên nhân gây viêm đường tiết niệu

Bất cứ điều gì gây rỗng bàng quang hoặc gây kích ứng đường tiểu đều có thể gây viêm đường tiết niệu. Một số yếu tố khác cũng có thể khiến nguy cơ bị bệnh của bạn cao hơn những người khác, bao gồm:

  • Người lớn tuổi
  • Nghỉ ngơi nhiều sau phẫu thuật hoặc bất cứ nguyên nhân nào khiến bạn ít hoạt động
  • Bệnh sỏi thận
  • Đã có tiền xử viêm đường tiết niệu
  • Tắc nghẽn đường tiểu do bất cứ nguyên nhân nào
  • Sử dụng ống thông tiểu kéo dài
  • Bệnh tiểu đường
  • Mang thai
  • Cấu thúc đường tiết niệu bất thường do bẩm sinh
  • Suy giảm hệ thống miễn dịch
  • Nam giới có tuyến tiền liệt mở rộng
  • Vệ sinh đường tiểu không sạch sẽ ở phụ nữ

Ngoài ra, cấu trúc niệu đạo của phụ nữ là ngắn hơn nam giới, điều này làm cho vi khuẩn có khả năng xâm nhập vào bên trong dễ dàng hơn dẫn đến phụ nữ có nguy cơ cao hơn mắc bệnh viêm đường tiết niệu.

Quan hệ tình dục cũng gây áp lực lên niệu đạo ở phụ nữ khiến vi khuẩn ở hậu môn có thể đi vào bên trong bàng quang và gây nhiễm trùng. Hầu hết phụ nữ có vi khuẩn trong nước tiểu sau khi quan hệ, nhưng chúng thường được cơ thể loại bỏ sau đó 24 giờ.

Sử dụng bao cao su cũng làm tăng nguy cơ gây viêm đường tiết niệu do nó tạo ra ma sát và kích ứng với đường tiểu ở phụ nữ.

Phụ nữ sau khi mãn kinh có mức estrogen giảm xuống cũng làm tăng nguy cơ viêm đường tiết niệu.

Phòng ngừa viêm đường tiết niệu

Một số biện pháp dưới đây có thể giúp giảm nguy cơ viêm đường tiết niệu ở cả phụ nữ và nam giới:

  • Uống từ 6 – 8 ly nước mỗi ngày
  • Không nhịn tiểu

Tuy nhiên, phụ nữ có nguy cơ cao hơn mắc bệnh này. Theo thống kê, cứ 9 ca bệnh viêm đường tiết niệu thì có 8 là xuất hiện ở phụ nữ. Vì vậy việc phòng ngừa bệnh ở phụ nữ cần được quan tâm và chú trọng hơn.

Phụ nữ mãn kinh nên sử dụng các loại thuốc điều hòa estrogen do bác sĩ kê đơn. Nếu trước đó đã có tiền xử viêm đường tiết niệu, nên sử dụng các loại thuốc kháng sinh có tác dụng phòng ngừa sau các lần quan hệ tình dục. Cũng nên sử dụng các loại gell bôi trơn để giảm ma sát và kích ứng do bao cao su gây ra trong quá trình quan hệ.

Viêm đường tiết niệu ở thai phụ

Phụ nữ mang thai nếu có các triệu chứng của viêm đường tiết niệu thì nên đi khám bác sĩ càng sớm càng tốt. Bệnh có thể gây ra huyết áp cao và sinh non, nhiễm trùng có nguy cơ cao hơn lây sang thận nếu phát triển bệnh trong giai đoạn này.

Thông tin này có hữu ích với bạn hay không ?

Các bài có liên quan: