Thiếu máu ác tính : Triệu chứng – Nguyên nhân & Cách điều trị

Loading...

Thiếu máu ác tính là gì?

Thiếu máu là một tình trạng trong đó lượng hồng cầu trong máu thấp hơn so với mức bình thường.

Thiếu máu ác tính là một dạng của thiếu máu nhưng kèm thêm thiếu hụt vitamin B12. Cơ thể không đủ khả năng hấp thụ vitamin B12 cần thiết đủ để tạo ra các tế bào hồng cầu khỏe mạnh. Bệnh thuộc dạng hiếm gặp, cứ 1000 người thì mới có 1 người bị thiếu máu ác tính.

Loại thiếu máu này được gọi là ác tính vì nó đã từng được coi là một căn bệnh chết người do không có phương pháp điều trị. Tuy nhiên ngày nay, bệnh tương đối dễ điều trị bằng cách truyền hoặc uống bổ sung trực tiếp vitamin B12. Nếu không được điều trị, bệnh nhân mắc bệnh này vẫn có nguy cơ nhất định tử vong.

Triệu chứng của bệnh thiếu máu ác tính là gì?

Sự tiến triển của bệnh thiếu máu ác tính là tương đối chậm, vì thế người bệnh có thể không nhận biết được các triệu chứng của bệnh cho đến khi nó phát triển đến một giai đoạn nghiêm trọng hơn.

Các triệu chứng cơ bản của thiếu máu ác tính bao gồm:

  • Người mệt mỏi, yếu sức
  • Đau đầu
  • Tức ngực
  • Giảm cân hoặc suy nhược

Trong một số ít trường hợp, bệnh ảnh hưởng đến hệ thần kinh và gây ra các vấn đề:

  • Đi lại mất thăng bằng
  • Co cơ
  • Tê cánh tay và chân
  • Tủy sống bị tổn thương
  • Mất trí nhớ

Các triệu chứng của thiếu vitamin B12 có thể xuất hiện cùng lúc với thiếu máu ác tính bao gồm:

Buồn nôn hoặc nôn mửa

  • Lú lẫn
  • Chán nản
  • Táo bón
  • Chán ăn
  • Ợ nóng

Nguyên nhân gây thiếu máu ác tính là gì?

Thiếu vitamin B12

Người thiếu máu có lượng hồng cầu trong máu thấp. Vitamin B12 đóng vai trò quan trọng trong việc tạo ra hồng cầu. Do đó, cơ thể cần một lượng vitamin B12 nhất định để đảm bảo số lượng và sự khỏe mạnh của các tế bào hồng cầu. Thiếu vitamin B12 sẽ dẫn đến thiếu hụt hồng cầu và gây ta thiếu máu nói chung và thiếu máu ác tính nói riêng.

Vitamin B12 có nhiều trong:

  • Thịt động vật
  • Thịt động vật có vỏ
  • Trứng
  • Sữa
  • Đậu nành, các loại ngũ cốc bao gồm gạo
  • Các loại thuốc bổ sung

Thiếu IF

Cơ thể bạn cũng cần một loại protein gọi là intrinsic factor (IF), nó là một glycoprotein sản xuất bởi các tế bào ở dạ dày. Nó cần thiết để hâp thu vitamin B12 trong hồi tràng của ruột non.

Trong hầu hết các trường hợp của thiếu máu ác tính, hệ thống miễn dịch của cơ thể người bệnh sẽ tấn công và phá hủy các tế bào sản sinh IF trong dạ dày. Nếu tế bào dạng này bị phá hủy, cơ thể không thể hâp thu vitamin B12 và gây ra thiếu máu ác tính.

Kích thước của hồng cầu lớn

Nếu không có đủ vitamin B12, cơ thể sẽ tạo ra các tế bào hồng cầu có kích thước lớn bất thường gọi là các tế bào đa bào. Do kích thước lớn, chúng không thể rời khỏi tủy sương để đi vào máu. Điều này làm giảm lượng hồng cầu mang oxy trong máu, khiến giảm lượng oxy đi đến các mô và gây ra mệt mỏi, yếu sức.

Thiếu máu ác tính là một loại thiếu máu đa bào nhưng không phải là một loại duy nhất.

Các nguyên nhân khác có thể khiến kích thước hồng cầu tăng lên bao gồm:

  • Sử dụng lâu dài một số loại thuốc kháng sinh như như methotrexate và azathioprine
  • Bệnh phổi tắc nghẽn mãn tính
  • Nghiện rượu lâu năm
  • Thiếu hụt vitamin B9 do ăn uống kém hoặc các điều kiện bệnh lý ảnh hưởng đến việc hấp thu vitamin B9

Phân biệt thiếu hụt vitamin B12 và bệnh thiếu máu ác tính

Các dạng thiếu hụt vitamin B12 bình thường do chế độ ăn uống thường bị nhầm lẫn với thiếu hụt vitamin B12 trong thiếu máu ác tính.

Thiếu máu ác tính nghiêm trọng là một dạng rối loạn tự miễn dịch. Nó là kết quả của việc thiếu IF và dẫn đến sự hấp thu vitamin B12 kém. Điều này có thể điều trị bằng cách thay đổi chế độ ăn uống hoặc bổ sung vitamin B12 thông qua truyền tĩnh mạch hoặc viên uống bổ sung.

Ở những người bị thiếu hụt vitamin B12 bình thường, cơ thể vẫn có thể hấp thu vitamin B12 nhưng không có đủ để hấp thu. Trong khi những người bị thiếu máu ác tính cố gắng để hấp thu vitamin B12 nhưng hiệu quả lại kém.

Yếu tố nguy cơ của bệnh thiếu máu ác tính

Một số người có nguy cơ cao hơn bị thiếu máu ác tính, bao gồm:

  • Trong gia đình có người đã từng mắc bệnh này
  • Bị bệnh tiểu đường loại I, rối loạn tự miễn dịch hoặc các bệnh đường ruột như bệnh Crohn
  • Bị cắt bỏ một phần dạ dày hoặc ruột
  • Người già trên 60 tuổi
  • Ăn chay thường xuyên

Nguy cơ mắc bệnh thiếu máu ác tính cũng tăng dần theo độ tuổi của bạn.

Chuẩn đoán thiếu máu ác tính như thế nào?

Các bác sĩ thường sẽ cần đến các xét nghiệm để chuẩn đoán bệnh này. Xét nghiệm bao gồm:

Đếm tế bào máu tổng số (Complete blood count-CBC): Xét nghiệm này đo mức vitamin B12 và chất sắt trong huyết thanh.

Thử nghiệm thiếu hụt vitamin B12: Thông qua các xét nghiệm máu để đánh giá mức độ vitamin B12 trong máu.

Sinh thiết: Cần thiết để xem có tổn thương trong thành dạ dày hay không.

Thử nghiệm thiếu hụt IF:  Lấy máu để xét nghiệm có hay không các kháng thể chống lại IF và các tế bào dạ dày.

Điều trị thiếu máu ác tính như thế nào?

Việc điều trị thiếu máu ác tính là một quá trình gồm hai phần. Các bác sĩ sẽ điều trị các vấn đề thiếu hụt vitamin B12 và kiểm tra xem nếu có thiếu sắt thì cũng can thiệp điều trị.

Điều trị bắt đầu bằng:

  • Tiêm bổ sung vitamin B12
  • Xét nghiệm máu để đo lượng vitamin B12 và lượng chất sắt có trong huyết thanh. Nếu vấn đề không cải thiện có thể dựa trên xét nghiệm máu để tiến hành các phương pháp điều trị thay thế.

Vitamin B12 có thể được tiêm truyền hàng ngày trong nhiều tuần cho đến khi mức độ vitamin B12 trong máu về lại bình thường. Trong vài tuần đầu điều trị, người bệnh nên hạn chế các hoạt động thể chất. Sau khi mức độ vitamin B12 đã ổn định, bạn chỉ cần thực hiện tiêm truyền bổ sung mỗi tháng một lần.

Người bệnh cũng có thể dùng các viên uống bổ sung vitamin B12 để thay thế cho liệu pháp tiêm truyền.

Biến chứng của thiếu máu ác tính

Người bị thiếu máu ác tính có thể cần được theo dõi sức khỏe lâu dài để xác định những hậu quả do thiếu máu ác tính để lại. Biến chứng nguy hiểm nhất của bệnh là ung thư dạ dày. Điều này có thể được phát hiện thông qua lấy mẫu sinh thiết.

Các biến chứng khác của thiếu máu ác tính bao gồm:

  • Tổn thương thần kinh
  • Các vấn đề liên quan đến hệ thống tiêu hóa
  • Các vấn đề về trí nhỡ, lũ lẫn hoặc các triệu chứng thần kinh khác
  • Tổn thương tim

Những biến chứng của bệnh thiếu máu gây hại lâu dài và có thể là vĩnh viễn.

Loading...

Thông tin này có hữu ích với bạn hay không ?

Các bài có liên quan: