Hội chứng mệt mỏi mãn tính : Triệu chứng – Nguyên nhân & Biện pháp điều trị

Hội chứng mệt mỏi mãn tính là gì?

Hội chứng mệt mỏi mãn tính – tiếng anh là Chronic Fatigue Syndrome (CFS) là một chứng rối loạn suy nhược đặc trưng bởi sự mệt mỏi (đôi khi nghiêm trọng giống như kiệt sức) không được cải thiện ngay cả khi người bệnh đang nghỉ ngơi và không giải thích được do không có liên quan đến các căn bệnh y tế khác.

Hiện chưa rõ nguyên nhân gây hội chứng mệt mỏi mãn tính là gì. Một số lý thuyết mà các nhà y học hiện nay đưa ra xoay quanh thủ phạm là virus, căng thẳng tâm lý hoặc sự kết hợp của cả hai.

Bởi vì chưa hiểu rõ nguyên nhân gây bệnh và vì có rất nhiều căn bệnh khác nhau gây ra các triệu chứng tương tự nên hội chứng mệt mỏi mãn tính hiện đang là một bệnh rất khó chuẩn đoán. Không có các xét nghiệm đủ để tạo thành cơ sở kết luận bệnh vì thế các bác sĩ phải dựa vào phương pháp loại trừ. Nếu người bệnh không mắc các bệnh liên quan đến triệu chứng mệt mỏi, họ có thể được chuẩn đoán là bị hội chứng mệt mỏi mãn tính.

Bệnh có thể xuất hiện ở bất cứ ai nhưng phổ biến nhất là phụ nữ trong độ tuổi từ 40 đến 50. Hiện chưa có phương pháp điều trị, các biện pháp can thiệp chủ yếu nhằm mục đích giảm ảnh hưởng đến từ các triệu chứng.

Nguyên nhân gây hội chứng mệt mỏi mãn tính là gì?

Hiện chưa tìm ra nguyên nhân chính xác gây bệnh này. Các bác sĩ cho rằng virus, hệ miễn dịch yếu, căng thẳng, và sự mất cân bằng hoocmon có thể là những yếu tố góp phần gây ra bệnh. Các yếu tố di truyền cũng đang được xem xét.

CFS đôi khi được phát hiện sau khi người bệnh bị nhiễm virus nhưng hiện không có loại nhiễm trùng nào được tìm thấy có khả năng gây ra CFS.

Các loại virus cho thấy liên quan đến bệnh này bao gồm: virus Epstein-Barr (EBV), virus herpes 6 ở người , virus Ross River (RRV) và rubella.

Các loại nhiễm trùng do vi khuẩn Coxiella burnetii và mycoplasma cũng đã được nghiên cứu là có liên quan đến CFS. Nhưng không phải là nguyên nhân gây bệnh.

Trung tâm kiểm soát và phòng ngừa bệnh CDC cho rằng CFS là giai đoạn cuối của nhiều điều kiện khác nhau chứ không phải là một điều kiện duy nhất. Trên thực tế, khoảng 10% số người nhiễm virus Epstein-Barr, virus Ross River và Coxiella burnetii phát triển một điều kiện đáp ứng các tiêu chí chuẩn đoán CFS. Ngoài ra, theo CDC, những người đã mắc một trong ba bệnh này và phát triển bệnh đến mức nghiêm trọng có nguy cơ cao về hội chứng mệt mỏi mãn tính trong tương lai.

Những người bị CFS đôi khi bị suy yếu hệ thống miễn dịch, nhưng hiện chưa có nghiên cứu nào kết luận được nó có phải là nguyên nhân gây bệnh hay không. Thêm nữa, những người bị CFS đôi khi có mức hoocmon bất thường nhưng cũng chưa có kết luận nào chứng minh rối loạn hoocmon là nguyên nhân gây bệnh.

Yếu tố nguy cơ gây hội chứng mệt mỏi mãn tính là gì?

CFS xuất hiện phổ biến nhất ở người trong độ tuổi từ 40 đến 50. Giới tính cũng đóng một vai trò quan trọng bởi vì phụ nữ có xác xuất mắc bệnh ít nhất cao gấp đôi nam giới.

Các yếu tố như di truyền, dị ứng, căng thẳng, suy giảm hệ thống miễn dịch, và yếu tố môi trường cũng có thể góp phần làm tăng nguy cơ gây bệnh.

Các triệu chứng của hội chứng mệt mỏi mãn tính là gì?

Các triệu chứng của CFS là khác nhau tùy thuộc vào sức khỏe của người bệnh và mức độ nghiêm trọng của tình trạng bệnh.

Triệu chứng phổ biến nhất là mệt mỏi đến mức gây ảnh hưởng nhất định đến đời sống sinh hoạt hàng ngày.

Khi CFS đã được chuẩn đoán, cảm giác mệt mỏi phải kéo dài ít nhất 6 tháng liên tục và không tình trạng này không được cải thiện ngay cả khi người bệnh nghỉ ngơi trên giường. Ngoài ra, người bệnh phải có ít nhất 4 triệu chứng khác được liệt kê dưới đây:

  • Mất trí nhớ hoặc mất tập trung
  • Cảm giác không được làm mới sau một giấc ngủ đêm
  • Xuất hiện chứng mất ngủ mãn tính
  • Đau cơ bắp
  • Đau đầu thường xuyên
  • Đau đa khớp nhưng không kèm theo sưng tấy đỏ
  • Đau cổ họng thường xuyên
  • Nổi hạch nơi cổ và nách

Người bệnh cũng có thể cảm thấy mệt mỏi nhiều hơn 24 giờ sau khi hoạt động thể chất hoặc tinh thần.

Một số người bị CFS theo chu kỳ, một thời gian cảm thấy mệt mỏi mất hết sức lực, sau đó cảm thấy tốt hơn. Triệu chứng đôi khi còn biến mất hoàn toàn (thuyên giảm) nhưng vẫn có thể trở lại sau đó (tái phát). Chu kỳ giữa thuyên giảm và tái phát là không cố định.

Chuẩn đoán hội chứng mệt mỏi mãn tính như thế nào?

Như đã nói, CFS là một bệnh rất khó để chuẩn đoán, chỉ khoảng 10% người mắc bệnh được chuẩn đoán chính xác và hiện không có bất cứ xét nghiệm nào đủ căn cứ và cơ sở để kết luận bệnh.

Để chuẩn đoán CFS, chủ yếu căn cứ vào triệu chứng của người bệnh. Họ phải cảm thấy mệt mỏi kéo dài và bao gồm ít nhất 4 triệu chứng đã được liệt kê bên trên. Người bệnh cũng phải cảm thấy cảm giác mệt mỏi khác thường, không giải thích được, không cải thiện cho dù đã nghỉ ngơi nhiều ngày, mệt mỏi do CFS gây ra thường kéo dài ít nhất 6 tháng liên tục.

Loại trừ các nguyên nhân và căn bệnh y tế khác khiến người mệt mỏi là một phần quan trọng trong quá trình chuẩn đoán. Bao gồm:

  • Bệnh truyền nhiễm mononucleosis
  • Bệnh Lyme
  • Đa xơ cứng
  • Lupus ban đỏ hệ thống
  • Suy giáp
  • Đau cơ mãn tính Fibromyalgia
  • Rối loạn trầm cảm

Bạn cũng có thể gặp các triệu chứng giống như CFS nếu bạn đang bị béo phì nghiêm trọng hoặc có rối loạn liên quan đến trầm cảm hoặc rối loạn giấc ngủ.

Nếu bạn đang dùng các loại thuốc như kháng histamine hoặc uống nhiều rượu, các triệu chứng tương tự cũng có thể xuất hiện.

Nếu bạn không mắc các bệnh hoặc điều kiện nêu trên, bạn có thể được chuẩn đoán là bị hội chứng mệt mỏi mãn tính kinh niên.

Cách điều trị Hội chứng mệt mỏi mãn tính như thế nào?

Hiện không có phương pháp điều trị cụ thể cho căn bệnh này. Thuốc và các liệu pháp y tế chỉ nhằm mục đích làm giảm ảnh hưởng của các triệu chứng. Mỗi người bệnh có những triệu chứng khác nhau vì vậy thuốc và các loại biện pháp điều trị cũng khác nhau.

1. Điều trị tại nhà bằng cách thay đổi lối sống

Thay đổi lối sống có thể làm giảm các triệu chứng nói chung của người bị bệnh.

Giảm sử dụng các loại nước hoặc chất kích thích như caffein sẽ giúp bạn ngủ ngon hơn và giảm bớt triệu chứng mất ngủ nếu có.

Cũng hạn chế nicotin trong thuốc lá và cồn trong rượu. Tránh ngủ trưa nếu nó làm ảnh hưởng đến giấc ngủ đêm.

Bạn nên tạo một thói quen đi ngủ vào giờ nhất định trong ngày và thức dậy vào một khung giờ cố định khác vào buổi sáng.

Điều quan trọng là phải cố gắng để đảm bảo sự vận động cần thiết mỗi ngày nhưng không vận động quá mức và liên tục. Nằm quá nhiều hoặc vận động mạnh có thể khiến tráng triệu chứng trở nên nghiêm trọng hơn. Tránh căng thẳng trong tinh thần, dành thời gian nhiều cho thư giãn hoặc tham gia các hoạt động nhẹ nhàng mà bạn thích.

2 . Trị liệu

Có hai biện pháp trị liệu có tác dụng với người bị hội chứng mệt mỏi mãn tính. Một là liệu pháp tâm lý nhằm giúp đỡ người bệnh đối phó với CFS và giúp họ nghĩ thông thoáng lạc quan hơn.

Thứ hai là vật lý trị liệu. Người bệnh cần được hướng dẫn và tạo ra một thói quen thể dục nhẹ nhàng thích hợp sau đó tăng dần cường độ. Mục tiêu cuối cùng là giúp đỡ người bệnh thực hiện hoạt động hàng ngày một cách ổn định mà không gặp khó khăn.

Về cơ bản, người bệnh cần áp dụng cả hai phương pháp để nâng cao hiệu quả cải thiện triệu chứng của bệnh.

3. Thuốc điều trị

Thông thường, không có một loại thuốc duy nhất nào có thể điều trị tất cả các triệu chứng do hội chứng mệt mỏi mãn tính gây ra.

Thêm nữa, các triệu chứng có thể thay đổi theo thời gian nên việc dùng thuốc là tương đối phức tạp và cần sự tư vấn kỹ càng của các bác sĩ.

Ví dụ, nếu thay đổi lối sống không giúp bạn ngủ ngon hơn, các bác sĩ có thể yêu cầu bạn sử dụng các loại thuốc an thần. Nếu bạn bị đau đa khớp, một số loại thuốc giảm đau cũng có thể cần được sử dụng.

4. Phương pháp khác

Yoga, bấm huyệ, xoa bóp mát xa cũng có thể làm giảm đau đớn do hội chứng mệt mỏi mãn tính mang lại.

Điều trị hội chứng mệt mỏi mãn tính trong tương lai

Mặc dù các nghiên cứu về bệnh vẫn đang được diễn ra và có chiều hướng gia tăng, nhưng CFS vẫn là một dạng bệnh khó có thể hiểu rõ và khả năng đưa ra các thuốc điều trị dứt điểm trong tương lai vẫn rất mờ mịt.

Người bệnh nên tập cách sống chung với bệnh. CFS liên quan đến sức khỏe thể chất nhưng nó cũng gây ra các rối loạn lo lắng và trầm cảm. Người bệnh nên tham gia các nhóm hoạt động cộng đồng để cảm thấy thoải mãi và lạc quan hơn.

Thông tin này có hữu ích với bạn hay không ?

Các bài có liên quan: