Bệnh phổi tắc nghẽn mãn tính: Triệu chứng & Các biện pháp điều trị

Loading...

TỔNG QUAN

Bệnh phổi tắc nghẽn mãn tính (viết tắt là PTNMT) là một nhóm bệnh phát triển trên phổi, phổ biến nhất là bệnh khí phế thũng và viêm phế quản mãn tính. Nhiều người bị PTNMT bị cả hai bệnh lý này.

Bệnh khí phễ thũng từ từ phá hủy các túi khí trong phổi của người bệnh gây khó khăn cho việc lưu thông không khí từ trong ra ngoài của cơ thể. Trong khi đó, bệnh viêm phế quản mãn tính gây viêm và thu hẹp các ống phế quản dẫn đến tích tụ dịch nhầy và gây tắc nghẽn sự lưu thông của không khí.

PTNMT làm cho người bệnh khó thở hơn bình thường. Các triệu chứng lúc đầu thường nhẹ bắt đầu gới ho và thở gấp. Khi tiến triển, nó khiến người bệnh ngày càng khó thở, cố gắng hít thở nhanh và nhiều hơn nhưng vẫn không đủ cung cấp oxy cần thiết.

Người bệnh có thể cảm thấy khò khè, tức và nghẹn ở ngực. Một số người bị PTNMT có thể gặp phải các triệu chứng nghiêm trọng và tồi tệ hơn.

Nguyên nhân hàng đầu của bệnh tắc nghẽn phổi mãn tính là do hút thuốc lá hoặc tiếp xúc trong thời gian dài với các chất hóa học độc hại. Nói chung, bệnh PTNMT là bệnh cần thời gian dài để phát triển và không bùng phát một cách đột ngột.

Chuẩn đoán thường bao gồm xét nghiệm máu và xét nghiệm chức năng phổi.

Hiện không có thuốc chữa PTNMT nhưng việc điều trị là cần thiết để làm giảm mức độ của các triệu chứng, giảm nguy cơ biến chứng và cải thiện chất lượng cuộc sống. Thuốc, bổ sung oxy và phẫu thuật là một số hình thức điều trị phổ biến nhất.

Không điều trị, PTNMT có thể dẫn đến các vấn đề về tim mạch và tình trạng viêm hô hấp nặng hơn.

Bệnh phổi tắc nghẽn mãn tính là một bệnh lý cực kỳ phổ biến tại Việt Nam – nơi mà số lượng người hút thuốc lá mỗi năm lại càng tăng cao. Hầu hết mọi người không biết họ đang phát triển bệnh vì các triệu chứng thường không rõ ràng.

Để biết chi tiết về bệnh phổi tắc nghẽn mãn tính, mời tham khảo chi tiết các thông tin trong phần dưới đây:

Triệu chứng của bệnh phổi tắc nghẽn mãn tính là gì?

Ban đầu, các triệu chứng của PTNMT tương đối nhẹ và không rõ ràng rất dễ nhầm lẫn với nhiều căn bệnh thường gặp khác.

Các triệu chứng ban đầu bao gồm:

  • Thi thoảng thở gấp, thở hổn hển đặc biệt là sau khi tập thể dục
  • Ho nhẹ nhưng ho nhiều và ho thường xuyên
  • Cần thường xuyên làm sạch cổ họng do có dịch đờm nhất là vào buổi sáng

Người bệnh có thể bắt đầu vô ý thức thay đổi thói quen như tránh leo cầu thang và lười vận động.

Các triệu chứng dần trở nên tồi tệ hơn theo thời gian, cho đến khi bạn khó có thể bỏ qua chúng như trước đây, bao gồm:

  • Hụt hơi ngay cả khi bạn chỉ vận động nhẹ
  • Thở khò khè
  • Tức ngực
  • Ho dai dẳng mãn tính
  • Thường xuyên có đờm trong họng
  • Thường xuyên bị cảm lạnh, cúm hoặc các bệnh nhiễm trùng đường hô hấp khác
  • Thiếu năng lượng cho hoạt động hàng ngày

Trong giai đoạn sau của PTNMT, các triệu chứng có thể nghiêm trọng hơn, bao gồm:

  • Người mệt mỏi
  • Sưng chân
  • Giảm cân

Nếu các triệu chứng dưới đây xuất hiện, bạn cần được chăm sóc y tế ngay:

  • Móng tay hoặc da môi có màu xanh hoặc nhợt nhạt (biểu hiện của thiếu oxy trầm trọng)
  • Thở dốc quá mức đến mức gây khó khăn cho việc diễn tả lời nói
  • Người bồn chồn, lo lắng và suy nhược nghiêm trọng
  • Tim đập nhanh quá mức

Các triệu chứng của PTNMT có thể trở nên tồi tệ nghiêm trọng hơn nhiều nếu bạn đang hút thuốc hoặc thường xuyên tiếp xúc với khói thuốc.

Nguyên nhân gây bệnh tắc nghẽn phổi mãn tính là gì?

Như đã nói, khói thuốc lá là nguyên nhân chủ yếu gây bệnh PTNMT chiếm tỷ lệ khoảng 90%. Trong số những người hút thuốc, có khoảng từ 20 – 30% chắc chắn phát triển bệnh này trong tương lai.

Một số nguyên nhân khác gây PTNMT là do bệnh liên quan đến phổi hoặc có hậu quả làm suy giảm chức năng phổi.

Hầu hết những người bị PTNMT trên 40 tuổi và có tiền xử hút thuốc lá trong nhiều năm. Bạn càng hút thuốc, nguy cơ bạn bị phổi tắc nghẽn mãn tính càng tăng cao. Ngoài khói thuốc, nhiều loại khói khác bao gồm cả khói củi đốt, khói than, khói do rơm rạ đều làm tăng nguy cơ bị PTNMT.

Nguy cơ PTNMT tăng càng cao nếu bạn bị hen suyễn.

Môi trường làm việc hay sinh sống cũng có thể là nguyên nhân gây bệnh. Môi trường ô nhiễm nhiều khói bụi, khói bếp do nấu ăn đều có thể làm tăng nguy cơ PTNMT.

PTNMT cũng được xác nhận là có liên quan đến yếu tố di truyền nhưng chưa rõ ràng.

Bệnh được xác định là không truyền nhiễm.

Chuẩn đoán phổi tắc nghẽn mãn tính như thế nào?

Không có thử nghiệm nào giúp kết luận chính xác bệnh PTNMT. Các chuẩn đoán căn cứ vào triệu chứng, khám sức khỏe và kết quả xét nghiệm.

Khi đi khám, bạn nên nói với bác sĩ tất cả các triệu chứng của bạn, bao gồm cả những yếu tố mà bạn cho là nguyên nhân gây bệnh, bao gồm:

  • Bạn là người nghiện thuốc hoặc đã nghiện thuốc trong quá khứ
  • Môi trường làm việc của bạn ô nhiễm độc hại
  • Bạn không hút thuốc nhưng thường xuyên sinh hoạt và làm việc trong môi trường có khói thuốc
  • Người trong gia đình bạn có tiền xử bị PTNMT
  • Bạn bị bệnh hen suyễn hoặc các căn bệnh đường hô hấp khác
  • Bạn đang sử dụng các loại thuốc gì

Trong quá trình chuẩn đoán, các bác sĩ sử dụng các ống nghe để nghe nhịp hít thở của bạn, dựa trên thông tin này để từ đó yêu cầu các xét nghiệm chuyên sâu hơn bao gồm:

  • Xét nghiệm Spirometry để đánh giá chức năng phổi
  • Chụp X-quang và CT vùng ngực để xem cấu trúc chi tiết bên trong phổi hoặc các cơ quan có liên quan
  • Xét nghiệm mẫu máu trong động mạch để xác định mức oxy trong máu

Những xét nghiệm này dùng để xác định xem bạn bị PTNMT hay là các căn bệnh khác như hen suyễn hoặc suy tim.

Điều trị bệnh phổi tắc nghẽn mãn tính như thế nào?

Việc điều trị nhằm mục đích làm giảm mức độ của các triệu chứng, ngăn chặn biến chứng và làm chậm quá trình tiến triển của bệnh. Các lựa chọn điều trị bao gồm:

Điều trị bằng thuốc men

Thuốc giãn phế quản để giúp người bệnh dễ hô hấp hơn thường được dùng bằng cách sử dụng các máy hít (khí rung).

Để giảm nguy cơ nhiễm trùng đường hô hấp khác, hãy hỏi các bác sĩ về việc tiêm phòng cúm, vắc xin phòng phế cầu và uốn ván bao gồm cả bệnh ho gà.

Liệu pháp bổ sung oxy

Nếu lượng oxy trong máu thấp, người bệnh có thể cần sử dụng mặt nạ thở oxy. Bạn nên xin ý kiến của các bác sĩ về việc sử dụng nó tại nhà để có chế độ điều trị thích hợp nhất.

Điều trị bằng phẫu thuật

Phẫu thuật sẽ được áp dụng điều trị PTNMT khi mà tình trạng diễn ra nặng hơn mức bình thường hoặc khi các biện pháp điều trị khác không mang lại hiệu quả. Phương pháp phẫu thuật thường được áp dụng khi người bệnh bị khí phế thũng dẫn đến tắc nghẽn phổi mãn tính

Phẫu thuật sẽ được dùng để loại bỏ các túi khí lớn ra khỏi phổi, giảm thể tích của phổi hoặc loại bỏ các mô phổi bị tổn thương.

Lựa chọn cấy ghép phổi có thể cần thiết trong một số trường hợp nghiêm trọng.

Thay đổi lối sống

Một số thay đổi thích hợp hơn trong lối sống có thể giúp làm giảm các triệu chứng của bênh phổi tắc nghẽn mãn tính hoặc cung cấp các biện pháp hỗ trợ điều trị bệnh, bao gồm:

  • Nếu bạn hút thuốc, hãy bỏ thuốc hoàn toàn. Các bác sĩ có thể đề nghị các sản phẩm hoặc dịch vụ hỗ trợ cho việc bỏ thuốc trở nên đơn giản hơn.
  • Bất cứ khi nào có thể hãy hạn chế và tránh sinh sống hoặc làm việc trong môi trường nhiều khói thuốc lá hoặc các loại khói khác như bếp ăn hay đun nấu.
  • Tập và duy trì đều đặn các bài tập thể dục thể chất nhẹ nhàng sẽ tăng cường sức khỏe chung cho toàn cơ thể bao gồm cả khả năng hoạt động của các cơ quan cụ thể như tim gan và phổi.

Thuốc men điều trị PTNMT

Các loại thuốc giúp giãn phế quản sẽ giúp làm giãn các cơ của phế quản và các cơ xung quanh, giảm áp lực trong phế quản từ đó giúp người bệnh hít thở dễ dàng hơn.

Thuốc giãn phế quản chỉ nên sử dụng theo chỉ định của bác sĩ, thường chỉ có tác dụng trong khoảng từ 4 – 6 giờ và không nên dùng tùy tiện trừ khi bác sĩ cho phép và trong những trường hợp cần thiết.

Corticosteroid

Đôi khi Corticosteroid được sử dụng kết hợp với các loại thuốc giúp giãn phế quản dạng hít. Sử dụng song song hai loại thuốc có thể làm giảm các triệu chứng viêm đường hô hấp và hạn chế sản xuất chất nhầy (đờm).

Thuốc ức chế phospho-4

Cũng có tác dụng giảm viêm và hạn chế sản xuất chất nhầy thường được sử dụng trong các trường hợp PTNMT nghiêm trọng.

Thuốc kháng sinh và thuốc chống siêu vi trùng

Sử dụng khi người bệnh bị PTNMT kèm theo nhiễm trùng đường hô hấp.

Vắc xin phòng bệnh

PTNMT làm tăng các nguy cơ khác về đường hô hấp, vì thế các bác sĩ có thể đề nghị người bệnh tiêm phòng một số loại vắc xin có liên quan như cúm, ho gà và phế cầu khuẩn.

Chế độ ăn uống cho người bị bệnh phổi tắc nghẽn mãn tính

Không có chế độ ăn uống thích hợp với người bị bệnh PTNMT, nhưng một chế độ ăn uống lành mạnh sẽ giúp duy trì sức khỏe tổng quan cho người bệnh từ đó làm giảm các triệu chứng và ngăn ngừa biến chứng do PTNMT gây nên.

Người bị PTNMT nên chọn và sử dụng một số loại thực phẩm dưới đây:

  • Rau – củ – quả
  • Trái cây tươi
  • Các loại hạt như đậu, đỗ
  • Chất đạm
  • Sữa đã qua tiệt trùng

Điều quan trọng là người bệnh cần duy trì lượng chất lỏng đầy đủ cho cơ thể, uống từ 6 – 8 ly nước lớn mỗi ngày. Nước sẽ giúp pha loãng và giải phóng chất nhầy trong phế quản và trong họng, từ đó làm thông thoáng đường hít thở. Tuy nhiên, người bị bệnh tim mạch có thể chịu các ảnh hưởng khác từ việc uống nhiều nước, bạn nên tham khảo ý kiến của các bác sĩ về vấn đề này.

Người bị PTNMT cũng cần hạn chế ăn mặn nhiều muối, muối sẽ giúp cơ thể giữ nước gây áp lực hơn cho đường hít thở của người bị bệnh.

Về trọng lượng cơ thể. Người bị PTNMT cần nhiều năng lượng hơn cho việc hít thở, vì thế dinh dưỡng là cực kỳ quan trọng. Tuy nhiên, nếu thừa cân, cơ thể của bạn mà cụ thể là tim phải làm việc nhiều hơn và giảm nguồn lực cho việc điều tiết hoạt động của hệ hô hấp. Người bị PTNMT cần ăn uống đủ chất nhưng không có nghĩa là ăn uống dư thừa đặc biệt là với chất béo.

Ngoài ra, khi dạ dày đã căng đầy, nó cũng khiến phổi mở rộng và người bệnh sẽ cảm thấy khó khăn trong việc hít thở. Những điều dưới đây sẽ cần thiết cho bạn:

  • Làm sạch đường thở (loại bỏ chất nhầy) một tiếng trước bữa ăn
  • Thay vì ăn uống ba bữa mỗi ngày, chuyển thành ăn năm hoặc sáu bữa nhỏ
  • Không uống nước trong khi ăn cho đến khi kết thúc bữa ăn và bạn không cảm thấy đầy bụng hoặc quá no

Phong cách sống chung với PTNMT

Người bị PTNMT có thể phải chịu đựng tình trạng này suốt cuộc đời ngay cả khi đã áp dụng tất cả các biện pháp điều trị có thể. Có nghĩa là bạn phải học cách sống chung với PTNMT.

Hãy luôn nhớ rằng phổi của bạn đang bị suy yếu và tất cả những gì gây ảnh hưởng đến chức năng phổi đều có thể khiến các triệu chứng trở nên nghiêm trọng hơn đặc biệt là thuốc lá và khói thuốc lá.

Thể dục đều đặn với các bài tập nhẹ nhàng như đi bộ hoặc bơi lội là cực kỳ cần thiết để tăng cường sức khỏe chung cho toàn bộ cơ thể.

Chế độ dinh dưỡng đầy đủ với ít chất béo cũng quan trọng.

Nếu bạn bị các căn bệnh mãn tính khác kèm theo PTNMT, điều quan trọng là phải có phương pháp kiểm soát chúng nhất là bệnh tiểu đường và bệnh tim các loại.

Người bị PTNMT cũng cần có chế độ nghỉ ngơi thích hợp, tránh các công việc mang lại áp lực cao hoặc vất vả ngay cả đối với những công việc nhà hàng ngày nhưng liên tục.

Các giai đoạn của bệnh phổi tắc nghẽn mãn tính là gì?

Y học chia PTNMT thành 4 giai đoạn cơ bản như sau:

Giai đoạn 0 (có nguy cơ):

Các triệu chứng bao gồm ho và có đờm thường xuyên trong họng hay phế quản, bạn không nhất thiết bị PTNMT nên việc điều trị không hẳn là cần thiết. Nhưng phải chú ý đến các cảnh báo. Nếu bạn hút thuốc hãy ngừng ngay bây giờ, các bài tập thể dục và một chế độ ăn uống lành mạnh là CỰC KỲ KHÔN NGOAN trong giai đoạn này bởi vì một khi PTNMT đã được xác định, khả năng hồi phục hoàn toàn là cực kỳ thấp.

Giai đoạn 1 (nhẹ):

Giai đoạn này, một số người vẫn không nhận thấy các triệu chứng rõ ràng, họ có thể bị ho tăng và khối lượng đờm trong họng nhiều hơn trước đây. Nếu đi khám vào thời điểm này, bạn có thể cần sử dụng đến các loại thuốc có tác dụng giãn nở phế quản.

Giai đoạn 2 (trung bình):

Các triệu chứng trở nên rõ ràng hơn. Ngoài ho và nhiều dịch đờm, người bệnh bắt đầu cảm thấy khó thở. Các loại thuốc giãn phế quản có thể cần thiết được áp dụng một cách thường xuyên hơn.

Giai đoạn 3 (nghiêm trọng):

Các triệu chứng xuất hiện thường xuyên hơn và nghiêm trọng hơn. Người bệnh có thể cảm thấy khó khăn trong các hoạt động bình thường hàng ngày. Các bác sĩ có thể đề nghị sử dụng corticosteroid, các loại thuốc khác và bao gồm cả việc bổ sung oxy qua đường thở.

Giai đoạn 4 (cực kỳ nghiêm trọng):

Triệu chứng đang trong quá trình phát triển và rất khó để người bệnh hoàn thành các công việc hàng ngày. Bùng phát mạnh mẽ của các triệu chứng PTNMT thậm chí đe dọa đến tính mạng. Lựa chọn điều trị phẫu thuật có xác xuất cao.

Khi bệnh tiến triển đến một giai đoạn nhất định, người bệnh dễ bị biến chứng bao gồm:

  • Nhiễm trùng đường hô hấp bao gồm cảm lạnh, cảm cúm và viêm phổi
  • Các vấn đề về tim mạch
  • Cao huyết áp trong động mạch phổi
  • Ung thư phổi
  • Cảm thấy phiền muộn, lo lắng bồn chồn

Mặc dù người bị PTNMT không nhất thiết bị ung thư phổi, nhưng theo thống kê, những người bị ung thư phổi hoặc phế quản thường bị tắc nghẽn phổi mãn tính trước đó (từ 40 – 70%). Một điều quan trọng cần nhắc đến lần nữa là bỏ thuốc lá ngay khi bắt đầu hoặc có dấu hiệu quả PTNMT, điều này sẽ hạn chế đáng kể nguy cơ dẫn đến ung thư phổi.

Loading...

Thông tin này có hữu ích với bạn hay không ?

Các bài có liên quan: